"We moeten iets met AI" is in vrijwel elke boardroom uitgesproken. De vraag is alleen zelden óf, maar wáár te beginnen. En het eerlijke antwoord is meestal: niet bij de AI.
De zes levels van datavolwassenheid
Ik beoordeel organisaties met het BI maturity model: zes levels, van losse spreadsheets tot een fundament waarop AI betrouwbaar kan draaien. Daarbij kijk ik naar de hele keten: bronnen, platform, definities, eigenaarschap, gebruik en governance.
| Level | Naam | Kenmerk |
|---|---|---|
| 1 | Excel en Access world | Losse bestanden zijn de bron van waarheid, maandrapportage is handwerk en één key user houdt alles draaiend. |
| 2 | Homebrew data environment | Zelfgebouwde SQL, scripts en exports. Afdelingen maken eigen dashboards en definities verschillen per team. |
| 3 | Data platform start-up | Eerste centrale bronnen landen in een platform, Power BI-modellen krijgen structuur, eigenaarschap en standaarden ontstaan. |
| 4 | All data sources integrated | Kritieke bronsystemen zijn aangesloten, datakwaliteit en lineage zijn zichtbaar en een semantische laag legt definities vast. |
| 5 | Company wide usage | Management stuurt op dezelfde cijfers, selfservice heeft duidelijke kaders en governance zit in de normale overlegstructuur. |
| 6 | AI Foundation | AI-agents gebruiken goedgekeurde definities, security en rechten zijn beheerd, en AI versnelt besluitvorming zonder schaduwlogica. |
De meeste organisaties waar ik kom, zitten ergens tussen level 1 en level 3. Dat is geen schande, het is het logische gevolg van organisch gegroeide systemen en wisselende prioriteiten. Maar het betekent wel iets voor de AI-ambitie.
Waarom je geen niveau kunt overslaan
De verleiding is groot: koop Copilot-licenties, sluit een agent aan op de data, en spring van level 2 naar level 6. Technisch kan dat, er is geen foutmelding die je tegenhoudt. Maar de agent erft alles wat er onder hem zit: de wildgroei, de definitieverschillen, de datakwaliteit. Een agent op losse rapportage-eilanden geeft eiland-antwoorden, alleen sneller en met meer zelfvertrouwen.
AI versterkt wat er is. Staat er een fundament, dan versterkt AI het fundament. Staat er chaos, dan versterkt AI de chaos.
Het goede nieuws: de route is korter dan vroeger
Het klassieke bezwaar tegen "eerst het fundament" was de doorlooptijd: wie wil er nu twee jaar bouwen voordat er iets leuks gebeurt? Dat bezwaar is grotendeels vervallen. Met AI-versneld ontwikkelen staat een centraal data & AI platform met alle kritieke bronnen (level 4) er in maanden in plaats van jaren, en de stap naar een semantische laag is daarna overzichtelijk. Hoe dat werkt, lees je in Fabric-migratie met AI-agents.
De volgorde blijft, maar het tempo is veranderd. Dat maakt de businesscase voor "eerst fundament, dan AI" eenvoudiger dan ooit: het fundament kost geen jaren meer. Alles wat je erna bouwt, van rapportages en selfservice tot agents, rust op dezelfde investering.
Waar sta jij?
Een eerlijke plaatsbepaling is de eerste stap. Herken je je organisatie in level 1, 2 of 3, begin dan bij het data & AI platform. Zit je op level 4 of 5 en wil je richting agents, dan is de Data & AI quickscan de logische volgende stap.